Sıcaklık sakallı ejderlerde cinsiyet değişimine nasıl sebep oluyor?

Sürüngenlerde cinsiyet belirleniminin ardındaki biyolojik yollara daha çok ışık tutan bir çalışmayla, bilim insanları çevrenin sıcaklığının sakallı ejder embriyosunun erkek mi yoksa dişi mi olacağını nasıl belirlediğine dair uzun zamandır var olan gizemin önemli kısımlarını çözdü.

Uzmanlar, birçok sürüngende ve balıkta, gelişmekte olan embriyonun cinsiyetinin çevre sıcaklığına bağlı olduğunu 50 yıldan uzun süredir biliyordu fakat bunun arkasındaki mekanizma tam olarak bilinmiyordu. Bilim insanları sakallı ejderlerde embriyonun erkek ya da dişi bir kertenkeleye iki yoldan birine bağlı olarak dönüştüğünü biliyordu. Bunlardan biri sürüngenin cinsiyet kromozomundaki genler tarafından kalıtsal olarak belirlenirken, diğeri de gelişim aşamasında yüksek sıcaklıklarla aktif hale geliyordu.

Yeni çalışmada ise Avustralya’daki Kanberra Üniversitesi’nden araştırmacıların da aralarında bulunduğu ekip sakallı ejderlerde sıcaklığa bağlı cinsiyet belirlenimi denen bu süreci inceledi. Biyologlara göre bu türün erkeklerinin hücrelerinde iki özdeş cinsiyet kromozomu (ZZ) bulunurken dişilerde iki farklı cinsiyet kromozomu (ZW) var. Bununla beraber sıcaklığın yüksek olması durumunda erkek embriyolar dişi olarak gelişiyor. Dişi embriyonun tam olarak nasıl geliştiğiyse şimdiye dek bilinmiyordu.

Araştırmada uzmanlar, ZZ embriyolarının yumurtadan erkek olarak çıkması için yeterince soğuk ya da dişi olarak çıkması için yeterince sıcak bir ortamda kuluçkaya yatırılan, çatlamamış sakallı ejder yumurtalarının genomlarını diziledi ve sonuçlar, cinsiyetin genler tarafından ZW kromozomu içinde belirlendiği verilerle karşılaştırıldı.

Biyologlar bu sonuçlara dayanarak, cinsiyeti sıcaklık tarafından belirlenenler ve kromozomları tarafından belirlenenler olmak üzere iki tip dişinin gelişimini karşılaştırdı. Bulgular, iki tip dişide başlangıçta farklı gen dizilerinin aktif olduğunu fakat bu genler tarafından kontrol edilen biyokimyasal yolakların kertenkelelerdeki yumurtalıkları üretmek üzere birleştiğini ortaya çıkardı.

Araştırmacılardan Dr. Whiteley yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı;

Bu yeni bilgi bizi sıcaklığın cinsiyeti nasıl belirlediğini anlamaya yaklaştırıyor, kısacası biyoloji çalışmak için çok heyecan verici bir zaman.

Bilim insanlarına göre bu sakallı ejderlerde yumurtalık oluşumunun iki yolu olduğunu gösteren ilk araştırma. Bu bakımdan her bir genin sıcaklığı algılama ve cinsel gelişimi kontrol etmedeki rolünü anlamayı amaçlayan gelecek deneylerin yolunu açıyor. 

‘Kaynak: © The Independent’

Ana Sayfaya Git

Bir Cevap Yazın