‘Beyaz cüce yıldızlar nükleer bomba gibi patlayabilir’

Ortalama büyüklükteki yıldızların yakıtını tüketip dış katmanlarını kaybetmesiyle geride kalan soluk ve Dünya boyutundaki ölü yıldız çekirdeklerine “beyaz cüce” ismi verilen bu yıldızların, süpernovaya dönüşürken bir nükleer bomba gibi patlayabileceği ortaya çıktı.

Samanyolu Galaksisi’ndeki yıldızların %90’ından fazlası beyaz cücelerden oluşuyor. Bir gün Güneş’in de ömrünün sonuna yaklaşıp, beyaz cüceye dönüşeceği biliniyor. Yaşamının son evresindeki bu soğuk yıldızların patlamaları, genellikle “Tip Ia süpernova” olarak sınıflandırılıyor. Bu patlama türü evrendeki krom, demir ve nikel açısından önemli bir kaynak.

Ancak bu patlamaları neyin tetiklediğine dair çok fazla bilgi yok. Gökbilimciler, Tip Ia süpernovaların meydana gelebileceği yeni bir yol keşfetti. Bu yolda beyaz cücelerde nükleer silahlarla aynı mekanizma meydana geliyor. Bu araştırmada fizikçiler, bilgisayar simülasyonlarına başvurdu ve termonükleer bombanın kozmik bir versiyonunu canlandırdı. Bunun sonucunda minik uranyum kristallerinin ölü bir yıldızın içinde büyük patlamalara yol açabileceği görüldü.

Beyaz cüceler yaşlandıkça yavaş yavaş soğurken yıldızın içindeki uranyum gibi ağır elementler de kristalleşmeye başlıyor ve çekirdekte “kar taneleri” diye anılan parçacıklar oluşturuyor. İki hafif elementin, nükleer reaksiyonlar sonucu birleşerek daha ağır bir element oluşturmasına füzyon deniyor. Yeterli miktarda uranyumun bir araya gelmesi de nükleer füzyon reaksiyonları başlatabiliyor.

Physical Review Letters isimli hakemli bilimsel dergide yayımlanan çalışmayla, bu reaksiyonların yıldızın içindeki sıcaklıkları artırabileceği ve nükleer füzyonu başlatıp, yıldızı yok eden muazzam bir patlamaya neden olabileceği ortaya çıktı. Araştırmanın yazarlarından Matt Caplan’a göre bu etki, fisyon reaksiyonlarının nükleer füzyonu tetiklediği güçlü bir termonükleer silaha, yani hidrojen bombasına benziyor.

Araştırmanın diğer yazarı, Indiana Üniversitesi’nden nükleer astrofizikçi Charles Horowitz ise ifadeleri kullanıyor;

Bu koşulların çok yoğun bir beyaz cüce içinde doğal olarak meydana gelebilmesine şaşırdım. Bulgularımız doğruysa bu termonükleer süpernovalara ve belki de diğer astrofiziksel patlamalara dair düşünmemiz gereken yepyeni bir yol gösteriyor.

‘Kaynak: Independent Türkçe, Space, Science News’

Ana Sayfaya Git

Bir Cevap Yazın